| • Hayatın Kaynağı Yumurta...
Yumurta; binlerce yıldır bilinen, ucuz, dünyanın
her yerinde rahatlıkla üretilebilen, çok çeşitli şekillerde
ve kolayca pişirilip tüketilebilen, lezzetli ve besleyici
değeri çok yüksek bir besindir. Medeniyetin başlangıcından
bu yana; yumurta, yaşam sembolü ve verimlilik olarak
değerlendirilir. Hatta bazı filozoflar, yumurtayı;
dünyanın ve dört elementin sembolü olarak görür. Dışındaki
kabuğunun yerküreyi ve toprağı; beyazının suları;
sarısının ateşi; sonundaki boşluğun havayı temsil
ettiğini düşünürler. Erken dönem Hıristiyanlık inancında,
yeniden doğuşun sembolü olan yumurta, katı ve sert
olarak pişirilip dekore edilerek Paskalya Yortusu'nda
hediye olarak verilmiştir.
Yumurtanın %12'si kabuktan meydana gelir. %58'ini
beyazı, %30'unu sarısı oluşturur. Sarı bölüm, "chalaza"
denilen çiftdokulu bir zar tarafından çevrelenir.
Bu zar, aynı zamanda yumurta yuvarlağının sonunda
bir hava balonu oluşturur. Yumurta tazeliğini kaybettikçe,
bu alan artar. Yumurta sarısı, beyaza göre daha az
sabittir ve yüksek ısıda sertleşir. Sarı bölümle su
molekülleri birbirinden kolaylıkla ayrılır ve sarı
katılaşır. Yumurtanın beyazı ise elastik bir yapıya
sahiptir. Beyazda bulunan elastik duvarlar, pişirilip
hücreler ısındığında genişler. Günümüzde kullanılan
yumurtaların çoğu, evcilleştirilmiş tavuklardan elde
edilir. Tavuklar çiftliklerde, serbest alanlarda ya
da elektrikli modern yöntem kullanılarak yetiştirilir.
Her iki yöntemle yetiştirilen yumurtalar arasında
da, besin değerleri açısından pek bir fark yoktur.
Yemek pişirme alanıyla ilgili değerlendirilecek olursa;
"serbest-alanlı yumurtalar" daha çabuk bozulur.
Bütün yumurtalar, boyutlarına göre sınıflandırılır.
Market standartlarında 7 çeşit mevcuttur. En büyük
olan birinci sınıf 70g ve en küçük olan yedinci sınıf
45 g'dır. Yumurtalar; A, B, C olarak kalitesine göre
kategorize edilip, paketleme tarihi üzerine basılarak
kartonlanır. A yüksek kalitede, B orta kalitede, C
sadece yemek endüstrisinde kullanıma uygun yumurtaları
ifade eder.
Yumurtanın tazeliğini belirleyen göstergeler bulunur.
Yumurtanın kabuğu temiz, düzgün görünüşlü, yeterli
kalınlıkta ve az pürüzlü olmalıdır. Taze yumurta;
sıkı, ince ve sarıyı destekleyecek şekilde olmalıdır.
Yumurtanın tazeliği, en iyi kırıldığında anlaşılır.
Taze yumurta kırıldığında, yumurta akı ve sarısı tamamıyla
yayılmaz ve birbirine karışmaz. Yumurta sarısı yüksek
görünümdedir. Yumurtaların tazeliğini koruyan en önemli
faktör muhafaza koşullarıdır. Çatlak ve kırık yumurtalar
satın alınmamalıdır. Bu yumurtalar tazeliğini daha
çabuk kaybedip, bozulur. Mikroorganizmaların üremesi
için uygun bir ortam oluştururlar. Yumurtalar, büyük
miktarlarda ve uzun süreli kullanımlarda 9 aya kadar
dondurulabilir, fakat kullanılmadan önce kapalı kaplarda
buzları çözülmelidir. Normal koşullar altında da yumurtalar,
buzdolabında bekletilmeli ve kullanılacak miktarı
dışarı çıkarılmalıdır. Ev şartlarında yumurta buzdolabında
(0-5 °C'de), çabuk bozulmasını önlemek için alınan
orjinal karton kutusu içerisinde, yıkanmadan saklanmalıdır.
Yıkandığı takdirde doğal koruyucu tabakasını kaybeder.
Bu nedenle, yumurta kullanılacağı zaman yıkanmalıdır.
Ayrıca yumurtalar, sonundaki boşluk yukarı gelecek
şekilde bekletilmelidir. Böylece, sarı bölüm, beyazın
ve hava boşluğunun üstünde dinlenebilir.
Yumurtaların, iyi kaliteli olma özelliğini kaybetmeden,
3-4 hafta içerisinde tüketilmesi gerekir. Yumurta
içeren bütün tariflere, pişirilme işlemi uygulanmalıdır.
Çiğ yumurtanın hem sindirimi güçtür; hem de mikroorganizmaların
bulaşma riski vardır.
Yumurta içeren ve yumurta açısından zengin yiyecekler,
hazırlanma sürelerinin haricinde, 2 saatten fazla
buzdolabının dışında tutulmamalıdır. Yumurtalı yemekler
hazırlanmadan önce ve sonra ellerin, kullanılacak
kapların, araçların yıkanması gereklidir. Çiğ yumurtalar,
temiz kaplara kırılmalıdır. Yumurtanın pişirilme suresinin
iyi ayarlanması gereklidir. Örneğin. yumurtayı haşlama
süresi uzarsa ve yumurta bayatsa sarıdaki demir, beyazdaki
sülfür ile birleşerek yumurta sarısının etrafında
yeşil bir halka oluşturur (demir-sülfür halkası).
Uzun süre pişirilen yumurtaların sindirimi güçleşir
ve uygulanan pişirme yöntemine göre B grubu vitaminlerde
kayıplar oluşur. Kayıpları önlemek için yumurtayı
vvino kırma yerine, diğer yöntemlerle pişirme tercih
edilmelidir.
|